BÀI 2: LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG

BÀI 2:

LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG

(MONOHYBRID CROSS)

Bài được thiết kế dạng sơ đồ tư duy với dàn ý bên dưới, học sinh phóng to hình xem..

LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG

(MONOHYBRID CROSS )

I/ THÍ NGHIỆM CỦAMENĐEN:
            1/ Các khái niệm:
-         Kiểu hình (phenotype): tổ hợp các tính trạng của cơ thể (trên thực tế, người ta chỉ xét một vài tính trạng được quan tâm)

• Vd: kiểu hình thân cao, hoa tím, quả lục…

-         Tính trạng trội (dominat character): là tính trạng biểu hiện ở F1.
-         Tính trạng lặn (recessive character): là tính trạng đến F2 mới biểu hiện.
 

2/ Thí nghiệm:

-         Đối tượng: Đậu Hà Lan – Pisum sativum
-         Đặc điểm:

• Thời gian sinh trưởng ngắn.
• Hoa lưỡng tính, tự thụ phấn nghiêm ngặt.
• Có nhiều tính trạng tương phản rõ nét.

-         Cách tiến hành:
P_tc:                Hoa đỏ x Hoa trắng
F₁:                     100% Hoa đỏ
F₁ x F₁:
F₂:         75% Hoa đỏ : 25% Hoa trắng
 

3/ Kết luận: khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng thì F2 phân li tính trạng theo tỉ lệ trung bình 3 trội : 1 lặn.

II/MENĐENGIẢI THÍCH KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM:
- Các tính trạng tồn tại độc lập không trộn lẫn vào nhau.
- Mỗi tính trạng do một cặp nhân tố di truyền (cặp gen) qui định. Trong tế bào sinh dưỡng, các nhân tố di truyền tồn tại thành từng cặp.
- Mỗi nhân tố di truyền ( gen ) trong cặp nhân tố di truyền phân ly về 1 giao tử trong quá trình phát sinh giao tử và tổ hợp lại thành cặp trong quá trình thụ tinh. (Quy luật Phân li – Law of Segregation)
- Trong quá trình phân ly và tổ hợp, các nhân tố di truyền giữ nguyên bản chất như ban đầu.

*Sơ đồ lai :
- Gọi     A là nhân tố di truyền qui định tính trạng hoa đỏ
              a  là nhân tố di truyền qui định tính trạng hoa trắng
- KG của bố mẹ :         Hoa đỏ tc : AA
                                                Hoa trắng tc : aa
- Sơ đồ lai :
P_tc      Hoa đỏ    x   Hoa trắng
( AA )               ( aa )
G_P       A                       a
F₁                    Aa
Kết quả:          TLKG :  100%  Aa
                         TLKH :  100% Hoa đỏ
F₁ X F₁    Hoa đỏ   x  Hoa đỏ
      ( Aa )          ( Aa )
G_F1           A ,  a           A ,  a
F₂            AA , Aa , Aa , aa
Kết quả :         TLKG:     1AA : 2Aa : 1aa
                        TLKH:    3 hoa đỏ  : 1 hoa trắng

III/ MENĐEN GIẢI THÍCH THÍ NGHIỆM:

MỘT SỐ TỪ VỰNG (GIÚP HỌC SINH CÓ THỂ MỞ RỘNG THÊM KIẾN THỨC):

-         Genotype (n): kiểu gene.

-         Phenotype (n): kiểu hình.

-         True-breeding (n): thuần chủng (true-breeding parents).

-         Dominant (n): tính trội

=> dominant character (AA; Aa): tính trạng trội

=> dominant allele (A): alen trội.

-         Recessive (n): tính lặn.

=> recessive character (aa): tính trạng trội

=> recessive allele (a): alen trội.

-         Allele (n): alen – các trạng thái khác nhau của cùng một gene.

-         Homozygous (n): thể đồng hợp (AA; aa).

=> Dominant homozygous (AA): đồng hợp trội.

=> Recessive homozygous (aa): đồng hợp lặn.

-         Heterozygous (n) thể dị hợp (Aa).

-         Mendel’s law of segregation (n): Quy luật phân ly của Menđen.

-         Pea (n): đậu Hà Lan – Pisum sativum.

-         Stamens (n): vòi nhị (đực).

-         Carpel (n): bầu nhụy (cái).

-         Pollen (n): hạt phấn.

bài tập:

Bài tập dành cho học sinh Trung Bình, Khá :

1/ Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống trong các câu sau:
Khi đem lai hai bố mẹ …(1)…, khác nhau về một cặp tính trạng tương phản thì ở F1 …..(2)…. Và ở F2 có sự …(3)… tính trạng theo tỉ lệ trung bình …(4)….
 2/ Menđen đã giải thích kết quả thí nghiệm lai một cặp tính trạng của ông như thế nào?

Bài tập dành cho học sinh Giỏi

3/ Điền kết quả vào bảng sau:
Cho A: đỏ, a: trắng ; B: Trơn, b: nhăn ; D: Cao, d: thấp ; N : lá nguyên, n: lá chẻ

P	Tỉ lệ các loại hợp tử ở F1	Tỉ lệ kiểu hình F1
AA x aa
BB x Bb
Dd  x Dd
Nn  x  nn